چندی پیش ضرب المثل شوخ طبعانه ای٬ که در زیر آمده٬ برای اعضاء گروه ارسال کردم که تکه انتقادی به فرهنگ ما ایرانی ها وارد می کرد. جواب یکی از اعضاء در پی این مطلب بسیار جالب بود. این دوست عزیز بعد از گلایه از ارسال این مطلب گفتند:
"پیامبر گرامی اسلام قریب به این مضمون می فرمایند: اگر علم در ثریا باشد مردانی از فارس بدان دست خواهند یافت. "
البته این واکنش ها در بسیاری از ما ایرانی ها وجود داره. نوعی افتخار و غرور ناشی از هویت ملی/مذهبی و یا خیلی از جلوه های دیگر هویت که جوامع سنتی رو در وهم و رویای فتوحات و افتخارات گذشته میخ کوب می کند و هر گونه روزنه و راه یادگیری و تغییر را با دلبستگی و وابستگی به این خیالات بر خود می بندیم.
محمدعلی جمالزاده به درستی در کتاب خلقیات ما ایرانیان٬ این سوء اخلاقیات ما رو به سیر و پیاز تعبیر میکند و می گوید کسانی که آنها را مصرف می کنند٬ خود متوجه بوی نامطبوع آنها نمی شوند.

در مکتوبی دیگر از قول محمود سریع اقلم:
"علیرغم ضریب هوش بالای ایرانیها در سطح جهانی، بسیاری عمدتاً با غریزه و مشتقات آن زندگی میکنند: عصبانیت، هیجان، لجبازی، حسد، تخریب دیگران و جلوگیری از رشد آنها. "وقت قابل توجهی را صرف سر درآوردن از امور خصوصی و غیر خصوصی دیگران میکنیم... با نقد و انتقاد به عنوان استوانههای فرهنگ و تمدنسازی بسیار مشکل داریم، برای کسانی که سؤال نمیکنند، فکری ندارند، با آداب مدح گفتن آشنایی دارند و پیوسته ارادت میورزند، جایگاه ویژهای قائل هستیم. بسیار از مدح دیگران لذت میبریم و نه ابواب، بلکه دروازهها را برای اعطای فرصت و امکانات به آنها میگشائیم."
ضرب المثل بزرگ ژاپني
اگه يكي بتونه انجام بده، تو هم ميتوني اون و انجام بدي
اگه هيچ كس نتونه انجام بده، تو بايد اون و انجام بدي
اين نسخه ايرانيه:
اگه يكي بتونه اون و انجام بده بزار انجام بده. اگه هيچكس نتونه انجام بده، چرا وقتمون رو واسش تلف كنيم
پی نوشت علی:
حقیقت نیازمند نقد است نه ستایش- نیچه
پی نوشت فائزه:
فکر می کنم ما ایرانی ها روی روحیه انتقاد پذیری مون بسیار نیاز به کار داریم!
پیامبر هم انتقاد پذیر بودند و از شنيدن مداحي و چاپلوسي بيزار بود.
پیامبر گرامی اسلام در توصیف بندگان شایسته خداوند می فرماید: «...و تفکر فی عیوبه واصلحها» در عیوب خویش بیندیشد و به اصلاح آن ها بپردازد.
همچنین از قول امام صادق(ع) است که می فرماید: «احبّ اخوانی من اهدی الیّ عیوبی» محبوب ترین برادران من کسی است که عیب های مرا به من هدیه کند!
فکر می کنم تعریف و تمجید در کنار درک انتقاد از روند کاریِ اشتباه ِکه معنای واقعی خودش رو پیدا میکنه!
پی نوشت آقا مسعود:
مرحوم مهندس بازرگان هم در اين زمينه سخن هاي شنيدني دارند. او بيشتر بر روحيه فرار كردن ما از زير كار و ارزش ننهادن به جوهره كار تكيه دارد. اما آنچه در
اين زمانه مولفه مسلط بر همه اين خلقيات شده تملق و مداحي است در حالي
كه هر چه بيشتر اين روحيه در جامعه شكل مي گيرد و گسترده تر مي شود از
مدنيت جامعه ما كاسته مي شود: فرعون از وفور مدح ها فرعون شد ...